KONWENCJA O PRAWACH DZIECKA

przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r.

W imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

PREZYDENT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

podaje do powszechnej wiadomości:

 W dniu 20 listopada 1989 r. została przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne Narodów

Zjednoczonych Konwencja o prawach dziecka w następującym brzmieniu:

Przekład

KONWENCJA O PRAWACH DZIECKA

Preambuła

Państwa-Strony niniejszej konwencji,

uważając, że zgodnie z zasadami zawartymi w Karcie Narodów Zjednoczonych uznanie

wrodzonej godności oraz równych i niezbywalnych praw wszystkich członków rodziny ludzkiej

jest podstawą wolności, sprawiedliwości oraz pokoju na świecie,

mając na uwadze, że ludy Narodów Zjednoczonych potwierdziły w Karcie swą wiarę w

podstawowe prawa człowieka oraz w godność i wartość jednostki ludzkiej i postanowiły

sprzyjać postępowi społecznemu oraz osiąganiu lepszego poziomu życia w warunkach większej

wolności,

uznając, że Narody Zjednoczone w Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka oraz w

Międzynarodowych Paktach Praw Człowieka zgodziły się i proklamowały, iż każdy człowiek

uprawniony jest do korzystania z zawartych w nich praw i wolności, bez względu na

jakiekolwiek różnice wynikające z przynależności rasowej, koloru skóry, płci, języka, religii,

poglądów politycznych lub innych, narodowego lub społecznego pochodzenia, cenzusu

majątkowego, urodzenia oraz jakichkolwiek innych,

przypominając, że w Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka Narody Zjednoczone

proklamowały, iż dzieci mają prawo do szczególnej troski i pomocy,

wyrażając przekonanie, że rodzina jako podstawowa komórka społeczeństwa oraz naturalne

środowisko rozwoju i dobra wszystkich jej członków, a w szczególności dzieci, powinna być

otoczona niezbędną ochroną oraz wsparciem, aby mogła w pełnym zakresie wypełniać swoje

obowiązki w społeczeństwie,

uznając, że dziecko dla pełnego i harmonijnego rozwoju swojej osobowości powinno

wychowywać się w środowisku rodzinnym, w atmosferze szczęścia, miłości i zrozumienia,

uważając, że dziecko powinno być w pełni przygotowane do życia w społeczeństwie jako

indywidualnie ukształtowana jednostka, wychowana w duchu ideałów zawartych w Karcie

Narodów Zjednoczonych, a w szczególności w duchu pokoju, godności, tolerancji, wolności,

równości i solidarności,

mając na uwadze, że potrzeba otoczenia dziecka szczególną troską została wyrażona w

Genewskiej Deklaracji Praw Dziecka z 1924 r. oraz Deklaracji Praw Dziecka przyjętej przez

Zgromadzenie Ogólne 20 listopada 1959 r. i uznanej w Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka,

w Międzynarodowym Pakcie Praw Obywatelskich i Politycznych (w szczególności w artykułach

23 i 24), w Międzynarodowym Pakcie Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych (w

http://yurist-online.org/

szczególności w artykule 10), jak również w statutach i stosownych dokumentach

wyspecjalizowanych agencji i międzynarodowych organizacji zajmujących się zapewnieniem

dobrobytu dzieciom,

mając na uwadze, że – jak wskazano w Deklaracji Praw Dziecka – "dziecko, z uwagi na swoją

niedojrzałość fizyczną oraz umysłową, wymaga szczególnej opieki i troski, w tym właściwej

ochrony prawnej, zarówno przed, jak i po urodzeniu",

przypominając postanowienia Deklaracji Zasad Społecznych i Prawnych odnoszących się do

ochrony i dobra dziecka, ze szczególnym odniesieniem do umieszczania w rodzinie zastępczej

oraz adopcji w wymiarze krajowym i międzynarodowym, podstawowe minimum zasad Narodów

Zjednoczonych odnośnie do wymierzania sprawiedliwości wobec nieletnich ("Zasady

Pekińskie") oraz Deklarację o ochronie kobiet i dzieci w sytuacjach nadzwyczajnych i w czasie

konfliktów zbrojnych,

uznając, że we wszystkich krajach świata są dzieci żyjące w wyjątkowo trudnych warunkach i że

wymagają one szczególnej troski,

biorąc w należyty sposób pod uwagę znaczenie tradycji i wartości kulturowych każdego narodu

dla ochrony i harmonijnego rozwoju dziecka,

uznając wagę międzynarodowej współpracy dla poprawy warunków życia dzieci w każdym

kraju, szczególnie w krajach rozwijających się,

uzgodniły, co następuje:

Część I

Artykuł 1

W rozumieniu niniejszej konwencji "dziecko" oznacza każdą istotę ludzką w wieku poniżej

osiemnastu lat, chyba że zgodnie z prawem odnoszącym się do dziecka uzyska ono wcześniej

pełnoletność.

Artykuł 2

Państwa-Strony w granicach swojej jurysdykcji będą respektowały i gwarantowały prawa

zawarte w niniejszej konwencji wobec każdego dziecka, bez jakiejkolwiek dyskryminacji,

niezależnie od rasy, koloru skóry, płci, języka, religii, poglądów politycznych, statusu

majątkowego, niepełnosprawności, cenzusu urodzenia lub jakiegokolwiek innego tego dziecka

albo jego rodziców bądź opiekuna prawnego.

Państwa-Strony będą podejmowały właściwe kroki dla zapewnienia ochrony dziecka przed

wszelkimi formami dyskryminacji lub karania ze względu na status prawny, działalność,

wyrażane poglądy lub przekonania religijne rodziców dziecka, opiekunów prawnych lub

członków rodziny.

Artykuł 3

We wszystkich działaniach dotyczących dzieci, podejmowanych przez publiczne lub prywatne

instytucje opieki społecznej, sądy, władze administracyjne lub ciała ustawodawcze, sprawą

nadrzędną będzie najlepsze zabezpieczenie interesów dziecka.

Państwa-Strony działają na rzecz zapewnienia dziecku ochrony i opieki w takim stopniu, w

jakim jest to niezbędne dla jego dobra, biorąc pod uwagę prawa i obowiązki jego rodziców,

opiekunów prawnych lub innych osób prawnie za nie odpowiedzialnych, i w tym celu będą

podejmowały wszelkie właściwe kroki ustawodawcze oraz administracyjne.

Państwa-Strony czuwają, aby instytucje, służby oraz inne jednostki odpowiedzialne za opiekę

lub ochronę dzieci dostosowały się do norm ustanowionych przez kompetentne władze, w

szczególności w dziedzinach bezpieczeństwa, zdrowia, jak również dotyczących właściwego

doboru kadr tych instytucji oraz odpowiedniego nadzoru.

http://yurist-online.org/

Artykuł 4

Państwa-Strony podejmą wszelkie właściwe działania ustawodawczo-administracyjne oraz inne

dla realizacji praw uznanych w niniejszej konwencji. Odnośnie do praw ekonomicznych,

socjalnych oraz kulturalnych Państwa-Strony będą podejmowały takie działania przy

maksymalnym wykorzystaniu środków będących w ich dyspozycji oraz – gdy okaże się to

konieczne – w ramach współpracy międzynarodowej.

Artykuł 5

Państwa-Strony będą szanowały odpowiedzialność, prawo i obowiązek rodziców lub, w

odpowiednich przypadkach, członków dalszej rodziny lub środowiska, zgodnie z miejscowymi

obyczajami, opiekunów prawnych lub innych osób prawnie odpowiedzialnych za dziecko, do

zapewnienia mu, w sposób odpowiadający rozwojowi jego zdolności, możliwości

ukierunkowania go i udzielenia mu rad przy korzystaniu przez nie z praw przyznanych mu w

niniejszej konwencji.

Artykuł 6

Państwa-Strony uznają, że każde dziecko ma niezbywalne prawo do życia.

Państwa-Strony zapewnią, w możliwie maksymalnym zakresie, warunki życia i rozwoju dziecka.

Artykuł 7

Niezwłocznie po urodzeniu dziecka zostanie sporządzony jego akt urodzenia, a dziecko od

momentu urodzenia będzie miało prawo do otrzymania imienia, uzyskania obywatelstwa oraz,

jeśli to możliwe, prawo do poznania swoich rodziców i pozostawania pod ich opieką.

Państwa-Strony zapewnią, aby te prawa stały się zgodne z ich prawem wewnętrznym oraz z ich

międzynarodowymi zobowiązaniami w tej dziedzinie, w szczególności w przypadkach, gdyby

brak tych uregulowań spowodował, iż dziecko zostałoby bezpaństwowcem.

Artykuł 8

Państwa-Strony podejmują działania mające na celu poszanowanie prawa dziecka do

zachowania jego tożsamości, w tym obywatelstwa, nazwiska, stosunków rodzinnych, zgodnych

z prawem, z wyłączeniem bezprawnych ingerencji.

W przypadku gdy dziecko zostało bezprawnie pozbawione części lub wszystkich elementów

swojej tożsamości, Państwa-Strony okażą właściwą pomoc i ochronę w celu jak najszybszego

przywrócenia jego tożsamości.

Artykuł 9

Państwa-Strony zapewnią, aby dziecko nie zostało oddzielone od swoich rodziców wbrew ich

woli, z wyłączeniem przypadków, gdy kompetentne władze, podlegające nadzorowi sądowemu,

zdecydują zgodnie z obowiązującym prawem oraz stosowanym postępowaniem, że takie

oddzielenie jest konieczne ze względu na najlepiej pojęte interesy dziecka. Taka decyzja może

być konieczna szczególnie w przypadkach nadużyć lub zaniedbań ze strony rodziców, gdy każde

z rodziców mieszka oddzielnie, a należy podjąć decyzję odnośnie do miejsca pobytu lub

zamieszkania dziecka.

W każdym postępowaniu podejmowanym stosownie do ustępu 1 niniejszego artykułu należy

umożliwić wszystkim zainteresowanym stronom uczestnictwo w tym postępowaniu oraz

wyrażenie przez nie swoich opinii.

Państwa-Strony będą szanowały prawo dziecka odseparowanego od jednego lub obojga

rodziców do utrzymywania regularnych stosunków osobistych i bezpośrednich kontaktów z

obojgiem rodziców, z wyjątkiem przypadków, gdy jest to sprzeczne z najlepiej pojętym

interesem dziecka.

http://yurist-online.org/

W przypadku gdy tego rodzaju separacja jest wynikiem działania podjętego przez Państwo-

Stronę, takiego jak zatrzymanie, uwięzienie, wygnanie, deportacja lub śmierć (w tym śmierć

spowodowana jakąkolwiek przyczyną podczas zatrzymania przez państwo) jednego lub obojga

rodziców dziecka lub dziecka, państwo zapewni, na żądanie, rodzicom dziecka, dziecku lub –

jeżeli będzie to właściwe – innemu członkowi rodziny podanie istotnych informacji dotyczących

miejsca pobytu nieobecnego(ych) członka(ów) rodziny, jeśli treść tej informacji nie przyniesie

szkody dobru dziecka. Ponadto Państwa-Strony zapewnią, aby wniesienie takiej prośby samo

przez się nie pociągało żadnych ujemnych następstw dla osoby (osób), której(ych) dotyczy.

Artykuł 10

Zgodnie z wynikającym z postanowienia artykułu 9 ustęp 1 obowiązkiem Państw-Stron wnioski

składane przez dziecko lub przez jego rodziców odnośnie do wjazdu lub opuszczenia Państwa-

Strony w celu łączenia rodziny będą rozpatrywane przez Państwa-Strony w sposób przychylny,

humanitarny i w szybkim trybie. Państwa-Strony ponadto zapewnią, aby złożenie takiego

wniosku nie pociągało za sobą ujemnych skutków dla wnioskodawców oraz członków ich

rodzin.

Dziecko, którego rodzice przebywają w różnych państwach, będzie miało prawo do

utrzymywania regularnych, z wyjątkiem okoliczności nadzwyczajnych, osobistych stosunków i

bezpośrednich kontaktów z obojgiem rodziców. W tym celu oraz zgodnie z obowiązkiem

Państw-Stron wynikającym z postanowienia artykułu 9 ustęp 2 Państwa-Strony będą

respektowały prawo dziecka oraz jego rodziców do opuszczenia każdego kraju, w tym własnego,

oraz powrotu do ich własnego kraju. Prawo do opuszczenia dowolnego kraju będzie podlegać

tylko takim ograniczeniom, które są określone przez prawo i które są niezbędne dla ochrony

bezpieczeństwa narodowego, porządku publicznego, zdrowia i moralności społecznej lub praw i

swobód innych osób, zgodnych z pozostałymi prawami uznanymi w niniejszej konwencji.

Artykuł 11

Państwa-Strony będą podejmowały kroki dla zwalczania nielegalnego transferu dzieci oraz ich

nielegalnego wywozu za granicę.

W tym celu Państwa-Strony będą popierały zawieranie odpowiednich umów dwustronnych lub

wielostronnych albo przystępowanie do istniejących już umów.

Artykuł 12

Państwa-Strony zapewniają dziecku, które jest zdolne do kształtowania swych własnych

poglądów, prawo do swobodnego wyrażania własnych poglądów we wszystkich sprawach

dotyczących dziecka, przyjmując je z należytą wagą, stosownie do wieku oraz dojrzałość

dziecka.

W tym celu dziecko będzie miało w szczególności zapewnioną możliwość wypowiadania się w

każdym postępowaniu sądowym i administracyjnym, dotyczącym dziecka, bezpośrednio lub za

pośrednictwem przedstawiciela bądź odpowiedniego organu, zgodnie z zasadami

proceduralnymi prawa wewnętrznego.

Artykuł 13

Dziecko będzie miało prawo do swobodnej wypowiedzi; prawo to ma zawierać swobodę

poszukiwania, otrzymywania i przekazywania informacji oraz idei wszelkiego rodzaju, bez

względu na granice, w formie ustnej, pisemnej bądź za pomocą druku, w formie artystycznej lub

z wykorzystaniem każdego innego środka przekazu według wyboru dziecka.

Wykonywanie tego prawa może podlegać pewnym ograniczeniom, lecz tylko takim, które są

przewidziane przez prawo i które są konieczne:

a) dla poszanowania praw lub reputacji innych osób albo

http://yurist-online.org/

b) do ochrony bezpieczeństwa narodowego lub porządku publicznego, bądź zdrowia albo

moralności społecznej.

Artykuł 14

Państwa-Strony będą respektowały prawo dziecka do swobody myśli, sumienia i wyznania.

Państwa-Strony będą respektowały prawa i obowiązki rodziców lub, w odpowiednich

przypadkach, opiekunów prawnych odnośnie do ukierunkowania dziecka w korzystaniu z jego

prawa w sposób zgodny z rozwijającymi się zdolnościami dziecka.

Swoboda wyrażania wyznawanej religii lub przekonań może podlegać tylko takim

ograniczeniom, które są przewidziane prawem i są konieczne do ochrony bezpieczeństwa

narodowego i porządku publicznego, zdrowia lub moralności społecznej bądź podstawowych

praw i wolności innych osób.

Artykuł 15

Państwa-Strony uznają prawa dziecka do swobodnego zrzeszania się oraz wolności pokojowych

zgromadzeń.

Na wykonywanie tych praw nie mogą być nakładane jakiekolwiek ograniczenia, z wyjątkiem

tych, które są zgodne z prawem i które są konieczne w społeczeństwie demokratycznym do

zapewnienia interesów bezpieczeństwa narodowego, porządku publicznego, ochrony zdrowia

bądź moralności społecznej lub ochrony praw i wolności innych osób.

Artykuł 16

Żadne dziecko nie będzie podlegało arbitralnej lub bezprawnej ingerencji w sferę jego życia

prywatnego, rodzinnego lub domowego czy w korespondencję ani bezprawnym zamachom na

jego honor i reputację.

Dziecko ma prawo do ochrony prawnej przeciwko tego rodzaju ingerencji lub zamachom.

Artykuł 17

Państwa-Strony uznają ważną rolę spełnianą przez środki masowego przekazu i zapewnią, aby

dziecko miało dostęp do informacji oraz materiałów pochodzących z różnorodnych źródeł

krajowych i międzynarodowych, szczególnie do tych, które mają na uwadze jego dobro w

wymiarze społecznym, duchowym i moralnym oraz jego zdrowie fizyczne i psychiczne. W tym

celu Państwa-Strony będą:

a) zachęcały środki masowego przekazu do rozpowszechniania informacji i materiałów,

korzystnych dla dziecka w wymiarze społecznym oraz kulturalnym, zgodnie z duchem artykułu

29;

b) zachęcały do rozwoju współpracy międzynarodowej w dziedzinie wytwarzania, wymiany oraz

rozpowszechniania tego rodzaju informacji i materiałów, pochodzących z różnorodnych

kulturowych źródeł krajowych oraz międzynarodowych;

c) zachęcały do wydawania i rozpowszechniania książek dla dzieci;

d) zachęcały środki masowego przekazu, aby w szczególny sposób uwzględniały potrzeby

językowe dzieci należących do mniejszości narodowych lub do rdzennej społeczności;

e) zachęcały do rozwijania odpowiednich kierunków działalności dla ochrony dzieci przed

informacjami i materiałami szkodliwymi z punktu widzenia ich dobra, mając na względzie

postanowienia artykułów 13 i 18.

Artykuł 18

Państwa-Strony podejmą wszelkie możliwe starania dla pełnego uznania zasady, że oboje

rodzice ponoszą wspólną odpowiedzialność za wychowanie i rozwój dziecka. Rodzice lub w

określonych przypadkach opiekunowie prawni ponoszą główną odpowiedzialność za

wychowanie i rozwój dziecka. Jak najlepsze zabezpieczenie interesów dziecka ma być

przedmiotem ich największej troski.

http://yurist-online.org/

W celu zagwarantowania i popierania praw zawartych w niniejszej konwencji Państwa-Strony

będą okazywały odpowiednią pomoc rodzicom oraz opiekunom prawnym w wykonywaniu przez

nich obowiązków związanych z wychowywaniem dzieci oraz zapewnią rozwój instytucji,

zakładów i usług w zakresie opieki nad dziećmi.

Państwa-Strony będą podejmowały wszelkie właściwe kroki dla zapewnienia dzieciom

pracujących rodziców prawa do korzystania z usług instytucji i zakładów w zakresie opieki nad

dziećmi, do których są one uprawnione.

Artykuł 19

Państwa-Strony będą podejmowały wszelkie właściwe kroki w dziedzinie ustawodawczej,

administracyjnej, społecznej oraz wychowawczej dla ochrony dziecka przed wszelkimi formami

przemocy fizycznej bądź psychicznej, krzywdy lub zaniedbania bądź złego traktowania lub

wyzysku, w tym wykorzystywania w celach seksualnych, dzieci pozostających pod opieką

rodzica(ów), opiekuna(ów) prawnego(ych) lub innej osoby sprawującej opiekę nad dzieckiem.

Tego rodzaju środki ochronne powinny obejmować, tam gdzie jest to właściwe, skuteczne

przedsięwzięcia w celu stworzenia programów socjalnych dla realizacji pomocy dziecku oraz

osobom sprawującym opiekę nad dzieckiem, jak również innych form działań prewencyjnych

dla ustalania, informowania, wszczynania i prowadzenia śledztwa, postępowania, notowania

wymienionych wyżej przypadków niewłaściwego traktowania dzieci oraz tam, gdzie jest to

właściwe – ingerencję sądu.

Artykuł 20

Dziecko pozbawione czasowo lub na stałe swego środowiska rodzinnego lub gdy ze względu na

swoje dobro nie może pozostawać w tym środowisku, będzie miało prawo do specjalnej ochrony

i pomocy ze strony państwa.

Państwa-Strony zgodnie ze swym prawem wewnętrznym zapewnią takiemu dziecku opiekę

zastępczą.

Tego rodzaju opieka może obejmować, między innymi, umieszczenie w rodzinie zastępczej,

Kafala w prawie islamskim, adopcję lub – gdy jest to niezbędne – umieszczenie w odpowiedniej

instytucji powołanej do opieki nad dziećmi. Przy wyborze odpowiednich rozwiązań należy w

sposób właściwy uwzględnić wskazania w zachowaniu ciągłości w wychowaniu dziecka oraz

jego tożsamości etnicznej, religijnej, kulturowej i językowej.

Artykuł 21

Państwa-Strony uznające i/lub dopuszczające system adopcji zapewnią, aby dobro dziecka było

celem najwyższym, i będą:

a) czuwać, aby adopcja dziecka odbywała się tylko z upoważnienia kompetentnych władz, które

będą decydować – zgodnie z obowiązującym prawem i postępowaniem oraz na podstawie

wszelkich stosownych i wiarygodnych informacji – o tym, że adopcja jest dopuszczalna ze

względu na sytuację dziecka w odniesieniu do rodziców, krewnych i opiekunów prawnych, oraz

– w przypadku gdy jest to wymagane – aby osoby zainteresowane świadomie wyraziły zgodę na

adopcję po przeprowadzeniu z nimi niezbędnych konsultacji;

b) traktować adopcję związaną z przeniesieniem dziecka do innego kraju jako zastępczy środek

opieki nad dzieckiem, jeżeli nie może być ono umieszczone w rodzinie zastępczej lub

adopcyjnej albo nie można mu zapewnić w żaden inny odpowiedni sposób opieki w kraju jego

pochodzenia;

c) dbać o to, aby dziecko adoptowane do innego kraju miało zabezpieczenie gwarancyjne i

poziom życia odpowiednie do tych, które byłyby zapewnione w przypadku adopcji krajowej;

http://yurist-online.org/

d) podejmować wszelkie właściwe kroki dla zapewnienia, aby w przypadku adopcji do innego

kraju osoby w niej zaangażowane nie uzyskały z tego powodu niestosownych korzyści

finansowych;

e) sprzyjać osiąganiu celów niniejszego artykułu, tam gdzie jest to stosowne, przez zawieranie

dwustronnych lub wielostronnych porozumień lub umów, a także dążyć w ich ramach do

zapewnienia, aby umieszczenie dziecka w innym kraju odbywało się za pośrednictwem

kompetentnych władz lub organów.

Artykuł 22

Państwa-Strony podejmą właściwe kroki dla zapewnienia, aby dziecko, które ubiega się o status

uchodźcy bądź jest uważane za uchodźcę w świetle odpowiednich przepisów prawa

międzynarodowego lub wewnętrznego stosowanego postępowania, w przypadku gdy występuje

samo lub towarzyszą mu rodzice bądź inna osoba, otrzymało odpowiednią ochronę i pomoc

humanitarną przy korzystaniu z odpowiednich praw zawartych w niniejszej konwencji lub

innych międzynarodowych aktach dotyczących praw człowieka oraz innych dokumentach w

sprawach humanitarnych, których wspomniane Państwa są Stronami.

W tym celu Państwa-Strony zapewnią, w stopniu, jaki uznają za właściwy, współdziałanie w

wysiłkach podejmowanych przez Narody Zjednoczone i inne kompetentne organizacje

międzyrządowe oraz pozarządowe, współpracujące z Narodami Zjednoczonymi, dla udzielenia

ochrony i pomocy takiemu dziecku oraz odnalezienia jego rodziców lub innych członków

rodziny dziecka uchodźcy w celu uzyskania informacji niezbędnych do ponownego połączenia

go z rodziną. W przypadkach gdy nie można odnaleźć rodziców ani innych członków rodziny,

dziecko zostanie otoczone taką samą opieką, jak dziecko pozbawione stale bądź czasowo

swojego otoczenia rodzinnego z jakichkolwiek przyczyn, zgodnie z postanowieniami niniejszej

konwencji.

Artykuł 23

Państwa-Strony uznają, że dziecko psychicznie lub fizycznie niepełnosprawne powinno mieć

zapewnioną pełnię normalnego życia w warunkach gwarantujących mu godność,

umożliwiających osiągnięcie niezależności oraz ułatwiających aktywne uczestnictwo dziecka w

życiu społeczeństwa.

Państwa-Strony uznają prawo dziecka niepełnosprawnego do szczególnej troski i będą sprzyjały

oraz zapewniały, stosownie do dostępnych środków, rozszerzanie pomocy udzielanej

uprawnionym do niej dzieciom oraz osobom odpowiedzialnym za opiekę nad nimi. Pomoc taka

będzie udzielana na wniosek tych osób i będzie stosowna do warunków dziecka oraz sytuacji

rodziców lub innych osób, które się nim opiekują.

Uznając szczególne potrzeby dziecka niepełnosprawnego, pomoc, o której mowa w ustępie 2

niniejszego artykułu, będzie udzielana bezpłatnie tam, gdzie jest to możliwe, z uwzględnieniem

zasobów finansowych rodziców bądź innych osób opiekujących się dzieckiem, i ma zapewnić,

aby niepełnosprawne dziecko posiadało skuteczny dostęp do oświaty, nauki, opieki zdrowotnej,

opieki rehabilitacyjnej, przygotowania zawodowego oraz możliwości rekreacyjnych,

realizowany w sposób prowadzący do osiągnięcia przez dziecko jak najwyższego stopnia

zintegrowania ze społeczeństwem oraz osobistego rozwoju, w tym jego rozwoju kulturalnego i

duchowego.

Państwa-Strony będą sprzyjać, w duchu współpracy międzynarodowej, wymianie odpowiednich

informacji w zakresie profilaktyki zdrowotnej oraz leczenia medycznego, psychologicznego i

funkcjonalnego dzieci niepełnosprawnych, w tym rozpowszechnianiu i umożliwianiu dostępu do

informacji dotyczących metod rehabilitacji oraz kształcenia i przygotowania zawodowego, w

http://yurist-online.org/

celu umożliwienia Państwom-Stronom poprawy ich możliwości i kwalifikacji oraz w celu

wzbogacenia ich doświadczeń w tych dziedzinach. W związku z tym potrzeby krajów

rozwijających się będą uwzględniane w sposób szczególny.

Artykuł 24

Państwa-Strony uznają prawo dziecka do jak najwyższego poziomu zdrowia i udogodnień w

zakresie leczenia chorób oraz rehabilitacji zdrowotnej. Państwa-Strony będą dążyły do

zapewnienia, aby żadne dziecko nie było pozbawione prawa dostępu do tego rodzaju opieki

zdrowotnej.

Państwa-Strony będą dążyły do pełnej realizacji tego prawa, a w szczególności podejmą

niezbędne kroki w celu:

a) zmniejszenia śmiertelności wśród noworodków i dzieci;

b) zapewnienia udzielania koniecznej pomocy oraz opieki zdrowotnej wszystkim dzieciom, ze

szczególnym uwzględnieniem rozwoju podstawowej opieki zdrowotnej;

c) zwalczania chorób i niedożywienia, w tym – w ramach podstawowej opieki zdrowotnej –

przez wykorzystanie między innymi łatwo dostępnych technik oraz przez dostarczanie

odpowiednich pożywnych produktów żywnościowych i wody pitnej, z uwzględnieniem

niebezpieczeństwa oraz ryzyka zanieczyszczenia środowiska naturalnego;

d) zapewnienia matkom właściwej opieki zdrowotnej w okresie przed i po urodzeniu dziecka;

e) zapewnienia, aby wszystkie grupy społeczne, w szczególności rodzice oraz dzieci, były

informowane i posiadały dostęp do oświaty oraz otrzymywały wsparcie w korzystaniu z

podstawowej wiedzy w zakresie zdrowia dziecka i karmienia, korzyści z karmienia piersią,

higieny i warunków zdrowotnych otoczenia, a także zapobiegania wypadkom;

f) rozwoju profilaktycznej opieki zdrowotnej, poradnictwa dla rodziców oraz wychowania i

usług w zakresie planowania rodziny.

Państwa-Strony będą podejmowały wszelkie właściwe i skuteczne kroki na rzecz zniesienia

tradycyjnych praktyk przynoszących szkodę zdrowiu dziecka.

Państwa-Strony zobowiązują się działać na rzecz sprzyjania i zachęcania do rozwoju współpracy

międzynarodowej w celu stopniowego osiągania pełnej realizacji praw uznanych w niniejszym

artykule. W związku z tym szczególna uwaga będzie zwrócona na potrzeby krajów

rozwijających się.

Artykuł 25

Państwa-Strony uznają prawo dziecka, umieszczonego przez kompetentne władze w zakładzie w

celach opieki, ochrony bądź leczenia w zakresie zdrowia fizycznego lub psychicznego, do

okresowego przeglądu leczenia dziecka i wszelkich innych okoliczności odnoszących się do jego

umieszczenia w zakładzie.

Artykuł 26

Państwa-Strony będą uznawać prawo każdego dziecka do korzystania z systemu zabezpieczenia

społecznego, w tym ubezpieczeń socjalnych, oraz będą podejmowały niezbędne kroki do

osiągnięcia pełnej realizacji tego prawa zgodnie z ich prawem wewnętrznym.

Tam gdzie jest to możliwe, powyższe świadczenia powinny być zabezpieczone z

uwzględnieniem zasobów i warunków życia dziecka oraz osób odpowiedzialnych za jego

utrzymanie, jak również wszelkich innych okoliczności, odnoszących się do stosowania

realizacji świadczeń wnioskowanych przez dziecko lub w jego imieniu.

Artykuł 27

Państwa-Strony uznają prawo każdego dziecka do poziomu życia odpowiadającego jego

rozwojowi fizycznemu, psychicznemu, duchowemu, moralnemu i społecznemu.

http://yurist-online.org/

Rodzice (rodzic) lub inne osoby odpowiedzialne za dziecko ponoszą główną odpowiedzialność

za zabezpieczenie, w ramach swych możliwości, także finansowych, warunków życia

niezbędnych do rozwoju dziecka.

Państwa-Strony, zgodnie z warunkami krajowymi oraz odpowiednio do swych środków, będą

podejmowały właściwe kroki dla wspomagania rodziców lub innych osób odpowiedzialnych za

dziecko w realizacji tego prawa oraz będą udzielały, w razie potrzeby, pomocy materialnej oraz

innych programów pomocy, szczególnie w zakresie żywności, odzieży i mieszkań.

Państwa-Strony podejmą wszelkie właściwe kroki dla zapewnienia łożenia na utrzymanie

dziecka ze strony rodziców lub innych osób ponoszących odpowiedzialność finansową za

dziecko, zarówno na terenie Państwa-Strony, jak i za granicą. W szczególnych wypadkach, gdy

osoba ponosząca odpowiedzialność finansową za dziecko mieszka w państwie innym niż

dziecko, Państwa-Strony będą dążyły do przystąpienia do umów międzynarodowych lub do

zawarcia takich umów, jak również do zawierania odpowiednich porozumień.

Artykuł 28

Państwa-Strony uznają prawo dziecka do nauki i w celu stopniowego realizowania tego prawa na

zasadzie równych szans, w szczególności:

a) uczynią nauczanie podstawowe obowiązkowym i bezpłatnym dla wszystkich;

b) będą popierać rozwój różnorodnych form szkolnictwa średniego, zarówno

ogólnokształcącego, jak i zawodowego, uczynią je dostępnymi dla każdego dziecka oraz

podejmą odpowiednie kroki, takie jak wprowadzenie bezpłatnego nauczania oraz udzielanie w

razie potrzeby pomocy finansowej;

c) za pomocą wszelkich właściwych środków uczynią szkolnictwo wyższe dostępnym dla

wszystkich na zasadzie zdolności;

d) udostępnią wszystkim dzieciom informacje i poradnictwo szkolne i zawodowe;

e) podejmą kroki na rzecz zapewnienia regularnego uczęszczania do szkół oraz zmniejszenia

wskaźnika porzucania nauki.

Państwa-Strony będą podejmowały wszelkie właściwe środki zapewniające, aby dyscyplina

szkolna była stosowana w sposób zgodny z ludzką godnością dziecka i z niniejszą konwencją.

Państwa-Strony będą popierały i rozwijały międzynarodową współpracę w dziedzinie oświaty, w

szczególności w celu przyczyniania się do zlikwidowania ignorancji i analfabetyzmu na świecie

oraz ułatwienia dostępu do wiedzy naukowo-technicznej i nowoczesnych metod nauczania. W

tym zakresie należy w szczególności uwzględnić potrzeby krajów rozwijających się.

Artykuł 29

Państwa-Strony są zgodnie, że nauka dziecka będzie ukierunkowana na:

a) rozwijanie w jak najpełniejszym zakresie osobowości, talentów oraz zdolności umysłowych i

fizycznych dziecka;

b) rozwijanie w dziecku szacunku dla praw człowieka i podstawowych swobód oraz dla zasad

zawartych w Karcie Narodów Zjednoczonych;

c) rozwijanie w dziecku szacunku dla jego rodziców, jego tożsamości kulturowej, języka i

wartości, dla wartości narodowych kraju, w którym mieszka dziecko, kraju, z którego dziecko

pochodzi, jak i dla innych kultur;

d) przygotowanie dziecka do odpowiedniego życia w wolnym społeczeństwie, w duchu

zrozumienia, pokoju, tolerancji, równości płci oraz przyjaźni pomiędzy wszystkimi narodami,

grupami etnicznymi, narodowymi i religijnymi oraz osobami rdzennego pochodzenia;

e) rozwijanie w dziecku poszanowania środowiska naturalnego.

Żadne postanowienie niniejszego artykułu lub artykułu 28 nie może być interpretowane w

sposób naruszający wolność osób fizycznych lub ciał zbiorowych do zakładania i prowadzenia

instytucji oświatowych, z zastrzeżeniem przestrzegania zasad wyrażonych w ustępie 1

http://yurist-online.org/

niniejszego artykułu oraz wymogów, aby kształcenie w tego typu instytucjach odpowiadało

minimalnym standardom, które określi dane państwo.

Artykuł 30

W tych państwach, w których istnieją mniejszości etniczne, religijne lub językowe bądź osoby

pochodzenia rdzennego, dziecku należącemu do takiej mniejszości lub dziecku pochodzenia

rdzennego nie można odmówić prawa do posiadania i korzystania z własnej kultury, do

wyznawania i praktykowania swojej religii lub do używania własnego języka, łącznie z innymi

członkami jego grupy.

Artykuł 31

Państwa-Strony uznają prawo dziecka do wypoczynku i czasu wolnego, do uczestniczenia w

zabawach i zajęciach rekreacyjnych, stosownych do wieku dziecka, oraz do nieskrępowanego

uczestniczenia w życiu kulturalnym i artystycznym.

Państwa-Strony będą przestrzegały oraz popierały prawo dziecka do wszechstronnego

uczestnictwa w życiu kulturalnym i artystycznym oraz będą sprzyjały tworzeniu właściwych i

równych sposobności dla działalności kulturalnej, artystycznej, rekreacyjnej oraz w zakresie

wykorzystania czasu wolnego.

Artykuł 32

Państwa-Strony uznają prawo dziecka do ochrony przed wyzyskiem ekonomicznym, przed

wykonywaniem pracy, która może być niebezpieczna lub też może kolidować z kształceniem

dziecka, bądź może być szkodliwa dla zdrowia dziecka lub jego rozwoju fizycznego,

umysłowego, duchowego, moralnego lub społecznego.

Państwa-Strony będą podejmowały kroki ustawodawcze, administracyjne, socjalne oraz środki w

dziedzinie oświaty dla zapewnienia realizacji postanowień niniejszego artykułu. W tym celu,

mając na uwadze odnośne postanowienia innych dokumentów międzynarodowych, Państwa-

Strony w szczególności:

a) ustanowią minimalny poziom lub poziomy wiekowe dla ubiegania się o podjęcie pracy;

b) ustanowią właściwe przepisy odnośnie do wymiaru czasowego oraz warunków zatrudnienia;

c) ustanowią odpowiednie kary lub inne sankcje do zapewnienia skutecznego stosowania

niniejszego artykułu.

Artykuł 33

Państwa-Strony będą podejmowały wszelkie odpowiednie kroki, w tym środki ustawodawcze,

administracyjne, socjalne oraz środki w dziedzinie oświaty, w celu zapewnienia ochrony dzieci

przed nielegalnym używaniem środków narkotycznych i substancji psychotropowych, zgodnie z

ich zdefiniowaniem w odpowiednich umowach międzynarodowych, oraz w celu zapobiegania

wykorzystywaniu dzieci do nielegalnej produkcji tego typu substancji i handlu nimi.

Artykuł 34

Państwa-Strony zobowiązują się do ochrony dzieci przed wszelkimi formami wyzysku

seksualnego i nadużyć seksualnych. Dla osiągnięcia tych celów Państwa-Strony podejmą w

szczególności wszelkie właściwe kroki o zasięgu krajowym, dwustronnym oraz wielostronnym

dla przeciwdziałania:

a) nakłanianiu lub zmuszaniu dziecka do jakichkolwiek nielegalnych działań seksualnych;

b) wykorzystywaniu dzieci do prostytucji lub innych nielegalnych praktyk seksualnych;

c) wykorzystywaniu dzieci w pornograficznych przedstawieniach i materiałach.

Artykuł 35

http://yurist-online.org/

Państwa-Strony będą podejmowały wszelkie kroki o zasięgu krajowym, dwustronnym oraz

wielostronnym dla przeciwdziałania uprowadzeniom, sprzedaży bądź handlowi dziećmi,

dokonywanych dla jakichkolwiek celów i w jakiejkolwiek formie.

Artykuł 36

Państwa-Strony będą bronić dziecko przed wszelkimi innymi formami wyzysku, w

jakimkolwiek aspekcie naruszającymi dobro dziecka,

Artykuł 37

Państwa-Strony zapewnią, aby:

a) żadne dziecko nie podlegało torturowaniu bądź okrutnemu, nieludzkiemu czy poniżającemu

traktowaniu lub karaniu. Ani kara śmierci, ani kara dożywotniego więzienia bez możliwości

wcześniejszego zwolnienia nie może zostać orzeczona wobec osoby w wieku poniżej osiemnastu

lat za popełnione przez nią przestępstwa;

b) żadne dziecko nie zostało pozbawione wolności w sposób bezprawny lub arbitralny.

Aresztowanie, zatrzymanie lub uwięzienie dziecka powinno być zgodne z prawem i może być

zastosowane jedynie jako środek ostateczny i na możliwie najkrótszy czas;

c) każde dziecko pozbawione wolności było traktowane humanitarnie i z poszanowaniem

wrodzonej godności jednostki ludzkiej, w sposób uwzględniający potrzeby osoby w danym

wieku. W szczególności każde dziecko pozbawione wolności zostanie odseparowane od osób

dorosłych, jeśli tylko rozwiązanie odwrotne nie będzie uznane za zgodne z najwyższym dobrem

dziecka, oraz będzie miało prawo utrzymywać kontakty ze swoją rodziną poprzez

korespondencję i wizyty, z wyłączeniem sytuacji wyjątkowych;

d) każde dziecko pozbawione wolności miało prawo do uzyskania niezwłocznego dostępu do

prawnej lub innej odpowiedzialnej pomocy, jak również prawo do kwestionowania legalności

pozbawienia go wolności przed sądem lub inną kompetentną, niezawisłą i bezstronną władzą

oraz domagania się uzyskania szybkiej decyzji w tej sprawie.

Artykuł 38

Państwa-Strony zobowiązują się respektować i nakazać respektowanie norm międzynarodowego

prawa humanitarnego mających zastosowanie do nich w przypadku konfliktu zbrojnego i

odnoszących się do dzieci.

Państwa-Strony podejmą wszelkie możliwe kroki dla zapewnienia, aby osoby, które nie

osiągnęły wieku piętnastu lat, nie brały bezpośredniego udziału w działaniach zbrojnych.

Państwa-Strony będą powstrzymywały się przed rekrutowaniem do swoich sił zbrojnych

jakiejkolwiek osoby, która nie osiągnęła wieku piętnastu lat. Przeprowadzając rekrutację spośród

osób, które osiągnęły wiek piętnastu lat, lecz nie osiągnęły jeszcze osiemnastu lat, Państwa-

Strony będą starały się brać pod uwagę w pierwszej kolejności osoby starsze wiekiem.

Zgodnie ze swoimi zobowiązaniami, wynikającymi z międzynarodowego prawa humanitarnego

do ochrony ludności cywilnej w konfliktach zbrojnych, Państwa-Strony będą stosowały wszelkie

możliwe do realizacji środki dla zapewnienia ochrony i opieki nad dziećmi dotkniętymi przez

konflikt zbrojny.

Artykuł 39

Państwa-Strony będą podejmowały wszelkie właściwe kroki dla ułatwienia przebiegu

rehabilitacji fizycznej i psychicznej oraz reintegracji społecznej dziecka, które padło ofiarą

jakiejkolwiek formy zaniedbania, wyzysku lub wykorzystania, torturowania lub jakiejkolwiek

innej formy okrutnego, nieludzkiego czy poniżającego traktowania albo karania bądź konfliktu

http://yurist-online.org/

zbrojnego. Taka rehabilitacja czy reintegracja przebiegać będzie w środowisku, które sprzyja

zdrowiu, zapewnieniu własnego szacunku i godności dziecka.

Artykuł 40

Państwa-Strony uznają prawo każdego dziecka podejrzanego, oskarżonego bądź uznanego

winnym pogwałcenia prawa karnego do traktowania w sposób sprzyjający poczuciu godności i

wartości dziecka, które umacnia w nim poszanowanie podstawowych praw i wolności innych

osób oraz uwzględnia wiek dziecka i celowość sprzyjania jego reintegracji dla podjęcia przez nie

konstruktywnej roli w społeczeństwie.

W tym celu, a także uwzględniając odpowiednie postanowienia dokumentów

międzynarodowych, Państwa-Strony zapewnią w szczególności:

a) aby żadne dziecko nie było podejrzane, oskarżane bądź uznawane winnym pogwałcenia prawa

karnego poprzez działanie lub zaniechanie, które nie było zabronione przez prawo wewnętrzne

bądź międzynarodowe w momencie jego dokonania;

b) każdemu dziecku, które podejrzewa się, oskarża lub uznaje winnym pogwałcenia prawa

karnego, przynajmniej następujące gwarancje:

I. przyznanie domniemania niewinności do chwili udowodnienia winy zgodnie z prawem;

II. niezwłoczne bezpośrednie poinformowanie go o stawianych mu zarzutach lub, w

odpowiednich przypadkach, za pośrednictwem jego rodziców albo opiekuna prawnego oraz

zapewnienie prawnej lub innej pomocy w przygotowaniu i prezentowaniu jego obrony;

III. rozpatrzenie sprawy bez zwłoki i przez niezawisłą i bezstronną władzę bądź organ sądowy w

uczciwym procesie, przeprowadzonym zgodnie z prawem, zabezpieczeniem prawnej lub innej

właściwej pomocy oraz w obecności jego rodziców lub opiekunów prawnych, jeśli tylko nie

będzie to uważane za niezgodne z najwyższym interesem dziecka z uwagi na jego wiek lub

sytuację;

IV. niestosowanie przymusu do składania zeznań lub przyznania się do winy; przesłuchiwanie

świadków ze strony przeciwnej i równoprawne uczestniczenie w przesłuchiwaniu świadków w

jego imieniu;

V. w przypadku uznania winnym pogwałcenia prawa karnego, posiadanie prawa odwołania się

od tego orzeczenia oraz innych związanych z nim środków do wyższej, kompetentnej,

niezawisłej i bezstronnej władzy lub organu sądowego, zgodnie z prawem;

VI. zapewnienie bezpłatnej pomocy tłumacza, jeśli dziecko nie rozumie bądź nie mówi w danym

języku;

VII.pełne poszanowanie spraw z zakresu życia osobistego we wszystkich etapach procesowych.

Państwa-Strony będą sprzyjały tworzeniu praw, procedur organów oraz instytucji odnoszących

się specjalnie do dzieci podejrzanych, oskarżonych bądź uznawanych winnymi pogwałcenia

prawa karnego, a w szczególności:

a) ustanowieniu minimalnej granicy wieku, poniżej której dzieci będą posiadały domniemanie

niezdolności do naruszenia prawa karnego;

b) w przypadku gdy jest to właściwe i celowe, stosowaniu innych środków postępowania z

takimi dziećmi, bez uciekania się do postępowania sądowego, pod warunkiem pełnego

poszanowania praw człowieka i gwarancji prawnych.

Różnorodność przedsięwzięć, takich jak opieka, poradnictwo, nadzór, probacja, umieszczenie w

rodzinie zastępczej, programy edukacyjne i szkolenia zawodowego, oraz inne rozwiązania

alternatywne do opieki instytucjonalnej będą dostępne dla zapewnienia właściwego

postępowania z dziećmi, w sposób właściwy dla ich dobra, a także proporcjonalny zarówno w

stosunku do okoliczności, jak i do popełnionego wykroczenia.

Artykuł 41

http://yurist-online.org/

Niniejsza konwencja w żaden sposób nie narusza postanowień, które w większym stopniu

sprzyjają realizacji praw dziecka i które mogą być zawarte w:

a) prawie Państwa-Strony lub

b) prawie międzynarodowym obowiązującym to Państwo.

Część II

Artykuł 42

Państwa-Strony zobowiązują się do szerzenia informacji o zasadach i postanowieniach niniejszej

konwencji zarówno wśród dorosłych, jak i dzieci, wykorzystując do tego celu będące w ich

dyspozycji środki.

Artykuł 43

W celu badania postępów dokonywanych przez Państwa-Strony w realizacji zobowiązań

przewidzianych w niniejszej konwencji ustanawia się Komitet Praw Dziecka, który będzie

wykonywał wskazane niżej funkcje.

Komitet będzie składał się z dziesięciu ekspertów, reprezentujących wysoki poziom moralny i

posiadających uznane kompetencje w dziedzinie, której dotyczy niniejsza konwencja.

Członkowie Komitetu będą wybierani przez Państwa-Strony spośród ich obywateli i będą

występowali osobiście, z uwzględnieniem sprawiedliwego podziału geograficznego oraz

zasadniczych systemów prawnych.

Członkowie Komitetu będą wybierani w tajnym głosowaniu z listy osób wyznaczonych przez

Państwa-Strony. Każde Państwo może wyznaczyć jedną osobę spośród swoich obywateli.

Wstępne wybory do Komitetu odbędą się nie później niż po upływie sześciu miesięcy od daty

wejścia w życie niniejszej konwencji, a następnie co dwa lata. Co najmniej na cztery miesiące

przed terminem każdych wyborów Sekretarz Generalny Narodów Zjednoczonych wystosuje list

do Państw-Stron, prosząc je o podanie nazwisk wyznaczonych przez nie osób w ciągu dwóch

miesięcy. Sekretarz Generalny przygotuje następnie listę wszystkich osób w ten sposób

wyznaczonych, ułożoną w porządku alfabetycznym, ze wskazaniem państwa, przez które zostali

wyznaczeni, i przedłoży ją Państwom-Stronom niniejszej konwencji.

Wybory będą się odbywały na spotkaniach Państw-Stron, zwołanych przez Sekretarza

Generalnego w siedzibie Narodów Zjednoczonych. Na tych spotkaniach, na których quorum

będzie stanowiło dwie trzecie Państw-Stron, osoby, które otrzymają największą liczbę głosów

oraz absolutną większość głosów obecnych i biorących udział w głosowaniu przedstawicieli

Państw-Stron, zostaną wybrane na członków Komitetu.

Członkowie Komitetu wybierani będą na okres czterech lat. Będą oni mogli zostać wybrani

ponownie, jeśli znów zostaną wyznaczeni. Kadencja pięciu spośród członków wybranych w

pierwszych wyborach wygaśnie po upływie dwóch lat; niezwłocznie po pierwszych wyborach

nazwiska owych pięciu członków zostaną wybrane drogą losowania przez przewodniczącego

spotkania.

W przypadku śmierci członka Komitetu, jego rezygnacji lub jego oświadczenia, że z

jakiegokolwiek innego powodu nie może wypełnić obowiązków członka Komitetu, Państwo-

Strona, które wyznaczyło danego członka, wyznaczy za zgodą Komitetu innego eksperta spośród

swoich obywateli na okres pozostały do końca kadencji.

Komitet ustanowi swoje własne zasady procedury.

Komitet wybiera swych funkcjonariuszy na okres dwóch lat.

Posiedzenia Komitetu będą odbywały się zwykle w siedzibie Narodów Zjednoczonych lub w

innym dogodnym miejscu określonym przez Komitet. Komitet będzie odbywał posiedzenia

zasadniczo corocznie. Czas trwania posiedzeń Komitetu będzie określony oraz poddawany

http://yurist-online.org/

weryfikacji, gdy zajdzie taka potrzeba, na spotkaniu Państw-Stron niniejszej konwencji, za

zgodą Zgromadzenia Ogólnego.

Sekretarz Generalny Narodów Zjednoczonych zapewni niezbędny personel oraz warunki do

skutecznego wypełniania przez Komitet funkcji nałożonych przez niniejszą konwencję.

Za zgodą Zgromadzenia Ogólnego członkowie Komitetu utworzonego na mocy niniejszej

konwencji otrzymywać będą honoraria z funduszy Narodów Zjednoczonych na okres i na

warunkach określanych przez Zgromadzenie.

Artykuł 44

Państwa-Strony zobowiązują się do przedkładania Komitetowi za pośrednictwem Sekretarza

Generalnego Narodów Zjednoczonych sprawozdań odnośnie do środków stosowanych przez nie

do realizacji praw zawartych w konwencji oraz postępów w korzystaniu z tych praw:

a) w ciągu dwóch lat po wejściu w życie konwencji dla danego państwa;

b) następnie co pięć lat.

Sprawozdania przedkładane na mocy niniejszego artykułu wskazywać będą na czynniki oraz na

ewentualne trudności wpływające na stopień wypełnienia zobowiązań wynikających z niniejszej

konwencji. Sprawozdania będą zawierały także odpowiednie informacje zapewniające

Komitetowi pełną wiedzę na temat wprowadzenia w życie postanowień konwencji w danym

kraju.

Państwo-Strona, które przedłożyło Komitetowi wszechstronne sprawozdanie pierwotne, nie musi

już w swoich następnych sprawozdaniach, przedkładanych zgodnie z ustępem 1 pkt b),

powtarzać podstawowych informacji, które podane były uprzednio.

Komitet może zażądać od Państw-Stron dalszych informacji odnoszących się do wprowadzenia

w życie konwencji.

Komitet będzie przedkładał Zgromadzeniu Ogólnemu Narodów Zjednoczonych za

pośrednictwem Rady Gospodarczo-Społecznej, co dwa lata, sprawozdania ze swojej

działalności.

Państwa-Strony będą szeroko udostępniały opinii publicznej swych krajów te sprawozdania.

Artykuł 45

Dla ułatwienia skutecznego wprowadzenia w życie niniejszej konwencji oraz stworzenia

korzystnych warunków do współpracy międzynarodowej w dziedzinie, której ona dotyczy:

a) agencje wyspecjalizowane, Fundusz Narodów Zjednoczonych na rzecz Dzieci oraz inne

organy Narodów Zjednoczonych będą uprawnione do uczestniczenia poprzez swoich

przedstawicieli przy omawianiu wprowadzania w życie tych postanowień niniejszej konwencji,

które wchodzą w zakres ich kompetencji. Komitet może poprosić agencje wyspecjalizowane,

Fundusz Narodów Zjednoczonych na rzecz Dzieci i inne kompetentne organy, jeśli uzna to za

stosowne, o udzielenie specjalistycznych porad odnośnie do wprowadzania w życie konwencji w

kwestiach wchodzących w zakres ich kompetencji. Komitet może poprosić agencje

wyspecjalizowane, Fundusz Narodów Zjednoczonych na rzecz Dzieci i inne organy Narodów

Zjednoczonych o przedłożenie sprawozdań dotyczących wprowadzenia w życie konwencji w

tych dziedzinach, które wchodzą w zakres ich działalności;

b) Komitet będzie przekazywał, jeśli uzna to za stosowne, agencjom wyspecjalizowanym,

Funduszowi Narodów Zjednoczonych na rzecz Dzieci i innym właściwym organom wszelkie

sprawozdania Państw-stron, zawierające prośbę lub wskazujące na potrzebę w zakresie

doradztwa technicznego bądź pomocy, łącznie z ewentualnymi uwagami i sugestiami Komitetu

odnośnie do owych próśb lub wskazań;

c) Komitet może zalecić Zgromadzeniu Ogólnemu zwrócenie się do Sekretarza Generalnego o

zainicjowanie w jego imieniu badań konkretnych problemów odnoszących się do praw dziecka;

http://yurist-online.org/

d) Komitet może uczynić sugestie i ogólne zalecenia w oparciu o otrzymywane informacje,

zgodnie z artykułem 44 i 45 niniejszej konwencji. Sugestie te i ogólne zalecenia będą

przekazywane zainteresowanemu Państwu-Stronie i podawane do wiadomości Zgromadzenia

Ogólnego, łącznie z ewentualnymi uwagami Państw-Stron.

Część III

Artykuł 46

Niniejsza konwencja będzie otwarta do podpisania przez wszystkie państwa.

Artykuł 47

Niniejsza konwencja podlega ratyfikacji. Dokumenty ratyfikacyjne składane będą u Sekretarza

Generalnego Narodów Zjednoczonych.

Artykuł 48

Każde państwo będzie mogło przystąpić do niniejszej konwencji. Dokumenty przystąpienia będą

składane u Sekretarza Generalnego Narodów Zjednoczonych.

Artykuł 49

Niniejsza konwencja wejdzie w życie trzydziestego dnia, licząc od daty złożenia u Sekretarza

Generalnego Narodów Zjednoczonych dwudziestego dokumentu ratyfikacyjnego lub

przystąpienia.

W stosunku do każdego Państwa, które dokona ratyfikacji lub przystąpienia do konwencji, po

złożeniu dwudziestego dokumentu ratyfikacyjnego lub przystąpienia, konwencja wejdzie w

życie trzydziestego dnia, licząc od daty złożenia przez dane Państwo swojego dokumentu

ratyfikacyjnego lub przystąpienia.

Artykuł 50

Każde Państwo-Strona może zaproponować poprawkę i wnieść ją do Sekretarza Generalnego

Narodów Zjednoczonych. Sekretarz Generalny zakomunikuje następnie o zaproponowanej

poprawce Państwom-Stronom, łącznie z wnioskiem o wskazanie, czy są one za zwołaniem

konferencji Państw-Stron, mającej na celu rozważenie i przeprowadzenie głosowania nad

propozycją. W przypadku gdy w ciągu czterech miesięcy od daty takiego powiadomienia co

najmniej jedna trzecia Państw-Stron wypowie się za zwołaniem takiej konferencji, Sekretarz

Generalny zwoła taką konferencję pod auspicjami Narodów Zjednoczonych. Każda poprawka

przyjęta większością głosów Państw-Stron obecnych i biorących udział w głosowaniu podlegać

będzie zatwierdzeniu przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych.

Poprawka przyjęta w sposób zgodny z ustępem 1 niniejszego artykułu wchodzi w życie po

zatwierdzeniu przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych i przyjęciu większością

dwóch trzecich Państw-Stron.

3. Poprawka, po wejściu w życie, będzie miała moc wiążącą dla tych Państw-Stron, które się za

nią opowiedziały; pozostałe Państwa-Strony natomiast obowiązują nadal postanowienia

konwencji oraz wszelkie wcześniejsze poprawki, jeśli zostały one przez te Państwa przyjęte.

Artykuł 51

Sekretarz Generalny Narodów Zjednoczonych będzie przyjmować oraz rozsyłać do wszystkich

Państw-Stron teksty zastrzeżeń dokonanych przez Państwa podczas ratyfikacji lub przystąpienia.

Nie będzie dopuszczalne zastrzeżenie pozostające w sprzeczności z przedmiotem i celem

niniejszej konwencji.

Zastrzeżenie może zostać wycofane w dowolnym czasie w drodze notyfikacji tego faktu,

złożonej na ręce Sekretarza Generalnego Narodów Zjednoczonych, który następnie powiadomi o

http://yurist-online.org/

tym wszystkie Państwa-Strony konwencji. Taka notyfikacja odniesie skutek w dniu otrzymania

jej przez Sekretarza Generalnego.

Artykuł 52

Państwo-Strona może wypowiedzieć konwencję w drodze pisemnej notyfikacji złożonej na ręce

Sekretarza Generalnego Narodów Zjednoczonych. Wypowiedzenie nabiera mocy po upływie

jednego roku od daty przyjęcia notyfikacji przez Sekretarza Generalnego.

Artykuł 53

Depozytariuszem niniejszej konwencji jest Sekretarz Generalny Narodów Zjednoczonych.

Artykuł 54

Oryginał niniejszej konwencji, którego teksty sporządzone w językach angielskim, arabskim,

chińskim, francuskim, hiszpańskim oraz rosyjskim są jednakowo autentyczne, zostanie

zdeponowany u Sekretarza Generalnego Narodów Zjednoczonych.

Na dowód czego niżej podpisani pełnomocnicy, w należyty sposób upełnomocnieni przez swe

Rządy, złożyli podpis pod niniejszą konwencją.

Dano w Warszawie dnia 30 kwietnia 1991 r.

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej: L. Wałęsa

L. S.

Minister Spraw Zagranicznych: S. Skubiszewski

Załącznik

Zastrzeżenia:

Ratyfikując Konwencję o prawach dziecka, przyjętą przez Zgromadzenie Ogólne Narodów

Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., Rzeczpospolita Polska w oparciu o postanowienie

artykułu 51 ustęp 1 tej konwencji zgłasza następujące zastrzeżenia:

W odniesieniu do artykułu 7 konwencji: Rzeczpospolita Polska zastrzega, że prawo dziecka

przysposobionego do poznania rodziców naturalnych będzie podlegało ograniczeniu poprzez

obowiązywanie rozwiązań prawnych umożliwiających przysposabiającym zachowanie

tajemnicy pochodzenia dziecka.

O granicy wieku, od której dopuszczalne jest powoływanie do służby wojskowej lub podobnej

oraz uczestnictwo w działaniach zbrojnych, rozstrzyga prawo Rzeczypospolitej Polskiej. Granica

ta nie może być niższa niż przewidziana w artykule 38 konwencji.

Deklaracje:

Rzeczpospolita Polska uważa, że wykonania przez dziecko jego praw określonych w konwencji,

w szczególności praw określonych w artykułach od 12 do 16, dokonuje się z poszanowaniem

władzy rodzicielskiej, zgodnie z polskimi zwyczajami i tradycjami dotyczącymi miejsca dziecka

w rodzinie i poza rodziną.

W odniesieniu do artykułu 24 ustęp 2 litera f) konwencji Rzeczpospolita Polska uważa, że

poradnictwo dla rodziców oraz wychowanie w zakresie planowania rodziny powinno

pozostawać w zgodzie z zasadami moralności.

http://yurist-online.org/